maandag 22 september 2008

Where In The World Is Osama Bin Laden?

thursday | 14:00:00 | 11.09.08

Onlangs werd de chauffeur van Osama Bin Laden veroordeeld tot 5,5 jaar cel. Als er iemand is die had kunnen vertellen waar de Arabische terroristenleider uithangt, was hij het wel. Maar Morgan Spurlock heeft voor z'n nieuwste film Where In The World Is Osama Bin Laden? helaas niet met hem gesproken.

Tekst: René Passet
Foto: Cinéart

Twee jaar terug was de Amerikaanse regisseur Morgan Spurlock verantwoordelijk voor een regelrechte documentairehit. In Super Size Me at hij dertig dagen louter Mc Donalds-voedsel, en deed verslag wat er met hem gebeurde. Hij sleepte er een Oscarnominatie mee in de wacht, die hij overigens niet verzilverde. Met zijn nieuwste documentaire heeft de Amerikaan met de markante hoefijzersnor een nieuwe potentiële filmhuishit afgeleverd, maar neem de film alsjeblieft niet te serieus. Dat doet Spurlock namelijk ook niet.

Zo is de leader een heuse videogame waarin we Spurlock zien knokken met Osama terwijl MC Hammers 'Can't Touch This' uit de speakers knalt. De rest van de docu is onderverdeeld in levels, waarbij de regisseur telkens in nieuwe (islamitische) landen terechtkomt. Aanleiding voor de film was de zwangerschap van Spurlocks vriendin. Waarom moet zijn kind opgroeien in een wereld vol terroristen? Als Spurlock het meesterbrein van Al Quaeda weet op te sporen, wordt de wereld dan geen veiliger plek? Wat volgt is een hachelijke onderneming van één man waarbij de kijker bij voorbaat al weet dat het een kansloze missie is. "Maar als ik iets geleerd heb van dertig jaar Amerikaanse televisie, dan is het wel dat grote problemen in de wereld door een eenling worden opgelost", grijnst Spurlock in de camera.

De superheld in spe wordt vervolgens door een aantal militairen klaargestoomd voor de missie. Hij wordt volgepompt met vaccinaties, krijgt taallessen en leert hoe hij een handgranaat in een afgesloten ruimte kan overleven. (Ga plat op de grond liggen en richt je voeten naar de granaat). Eenmaal op pad door landen als Egypte, Israël en Saudi-Arabië gaat het al snel niet meer om de zoektocht naar de gevreesde terrorist, maar wil Spurlock duidelijk maken dat het beeld dat Bush en Cheney schetsen over de grote boze moslimwereld toch echt enige nuance behoeft. "We hebben geen hekel aan Amerikanen, maar haten wel jullie president", krijgt hij telkens weer van mensen op straat te horen. Logisch, want in Cairo blijkt al dat de verguisde Egyptische leider Mubarak jarenlang in het zadel kon blijven dankzij steun uit de VS. En was het niet de CIA die de corrupte Iraanse shah aan de macht hield?

Michael Moore toonde een paar jaar geleden in zijn documentaire Fahrenheit 9/11 al aan dat de echte extremisten vooral in (het door de VS gesteunde) Saudi-Arabië te vinden zijn. Ook Spurlock schiet in Ryaad een paar spraakmakende scènes. Zo interviewt hij twee angstige leerlingen op een jongensschool, waarbij maar liefst drie leraren aanwezig zijn die snel ingrijpen als de relatie met de VS aan bod komt. Ook spreekt hij een familielid van een terrorist die suggereert dat de VS alles in scène heeft gezegd. "Jullie winnen toch niet voor niets alle Oscars??" In Israël gaat Spurlock zowel bij de Palestijnen als de orthodoxe joden langs, waarbij die laatsten er niet best vanaf komen. Spurlock wordt belaagd, bespuwd en moet uiteindelijk onder politiebescherming uit de joodse wijk worden gered.

Ondertussen raakt de zoektocht naar Osama steeds verder uit beeld. Tegen het einde van de documentaire belandt Spurlock (wiens snor na een paar maanden reizen verdwenen is achter een weelderige baard) dan toch in Afghanistan, waar hij zelfs de grotten van Tora Bora bezoekt. "We willen hier een pretpark openen", krijgt hij van een plaatselijke ondernemer te horen. Voor Osama moet de filmmaker maar in de bergen van Pakistan gaan kijken. 'De Final Round' is aangebroken. Maar jij en ik snappen dan allang dat Spurlock de terroristenleider nooit gaat vinden. Hij heeft zelfs nooit serieus gezocht.

Spurlock gebruikt zijn zoektocht slechts als excuus om te laten zien dat er in moslimwereld vooral aardige mensen leven, die dezelfde zorgen en plichten hebben als wij. Where In The World Is Osama Bin Laden? zal op het de documentairefestival IDFA dit najaar geen prijzen binnenslepen, maar is als luchtige nuancering in een zwart/wit getinte wereld beslist geslaagd.

Trailer