"Bill. Wat is dat nou voor rare naam?", wil een leerling weten. "Waarom gebruikt u alleen maar blanke namen. Waarom niet gewoon Aissata of Fatou?"
De discussie in de klas tussen leraar François en leerling illustreert perfect waarom je als kijker bereid bent om ruim twee uur naar een schoolklas in actie te kijken. Entre Les Murs legt de culturele verschillen in West-Europa haarfijn bloot en brengt de tegenstellingen samen in een volgepropt Parijs klaslokaal. Het verklaart ook de titel, die 'tussen de muren' betekent.
Filmmaker Laurent Cantet (Vers le Sud, 2005) sleepte op filmfestivals inmiddels een karrevracht aan prijzen binnen met zijn realistische schooldrama Entre Les Murs. De film is gebaseerd op het boek van de voormalige leraar François Bégaudeau, die -heel bijzonder- de hoofdrol speelt in zijn eigen boekverfilming. Voor die rol kon hij dicht bij zijn eigen ervaringen als leraar blijven.
Een Franse film over een school, dat hebben we eerder gezien. Toch verschilt Entre Les Murs behoorlijk van Être et Avoir, dat in 2003 een enorm succes was in de filmhuizen. Was de problematiek op het plattelandsschooltje in die film weinig meer dan aandoenlijk, leraar François krijgt met de mores van een grote stad te maken. Er zitten leerlingen uit allerlei culturen in de klas. Een macho uit Mali, een verlegen jongen uit China en een goedgebekte Marokkaanse die het niet moe wordt om met de leraar in discussie te gaan.
Die dat overigens met verve doet. Hij beperkt zich niet tot zijn vakgebied Frans maar schrikt ook niet terug voor filosofie of maatschappijleer. Daarbij provoceert hij zijn leerlingen soms of daagt ze uit. Boos wordt François zelden, al laat hij dingen soms bewust lopen om daar pas later op terug te komen.
Rotwijken
Niet alle leraren trekken de mondige stadskids even goed, zo blijkt uit een scène in de lerarenkamer. "Ik ben die clowns zat", briest een half overspannen docent. "Blijf maar in je rotwijken, wat mij betreft".
Cantet toont alle spanningen en ontladingen met een neutrale blik, zonder te oordelen. Lange tijd zijn de verhoudingen tussen docent en leraar in balans. Pas na een incident in de klas wordt die gelijkheid verbroken, als de film de finale ingaat.
Je moet wel van Franse praatfilms houden. Want potverdorie, wat wordt er een hoop afgeluld in Entre Les Murs. Wat dat betreft kun je Cantets film een beetje vergelijken met het begin dit jaar verschenen La Graine Et Le Mulet, waarmee dit schooldrama tevens de realistische aanpak deelt.
Daarin ging de regisseur heel ver. Zo werden alle opnames binnen de muren van een bestaande Parijse school gemaakt en werkte hij met echte leerlingen en docenten als acteurs. De ouders van de kids zijn ook in het echt hun ouders. Maar vergis je niet, Entre Les Murs is geen documentaire.
De kinderen of François kregen situaties geschetst die ze vervolgens moesten naspelen of bijsturen. Cantet filmde de situatie vanaf de zijkant van het lokaal met drie camera's tegelijk. Eentje stond gericht op de leraar, de andere op de leerling en de derde had een vrije rol om onverwachte momenten op te kunnen vangen. Het effect is dusdanig realistisch dat je als kijker het gevoel krijgt deel uit te maken van de schoolklas. Dat wordt nog versterkt doordat muziek volledig ontbreekt in het ruim twee uur durende drama.
Draait het eerste deel van Entre Les Murs vooral om het introduceren van de karakters en het winnen van het wederzijdse vertrouwen, in het tweede deel ontstaan de eerste golven in de schoolklas. Ook leraar François krijgt het dan voor z'n kiezen. Hoewel een echt plot ontbreekt, blijf je gefascineerd kijken naar deze kleurrijke Franse klas.
Entre Les Murs legt haarfijn bloot hoe groot het verschil is tussen de gevestigde macht en de nieuwe, pluriforme generatie Fransen. Ze spreken een volstrekt andere taal. Wat een machtige film.
trailer:
