Dit jaar kun je tijdens het filmfestival naar een heus spookhuis. Of je bezoekt een oorlogsgebied, dat toevallig om de hoek ligt. Maar de werkelijkheid is nog enger, zo blijkt uit de documentaire Fixer, die hoog in de publieksfavorieten staat.
Geklop op de deur. “De Geest is nog niet gearriveerd”, giechelt een meisje dat haar hoofd om de hoek steekt. Teleurstelling. Ik had me juist zo verheugd op een angstaanjagende Aziatische geestverschijning in het Haunted House. Maar ja, het is nog niet eens echt donker als ik even na vijven binnenstap. Wat had ik dan verwacht?
Het Haunted Hause vindt je aan de Witte de Withstraat 63 in Rotterdam. Het spookhuis in het voormalig fotomuseum maakt deel uit van het officiële programma van het filmfestival, waarmee maar weer eens is aangetoond dat het IFFR veel meer is dan alleen films kijken.
Dit jaar is er speciale aandacht voor de grote rol die geesten in de oosterse samenleving en dus ook in de filmindustrie spelen. Waarmee het voor de hand lag om een aantal Aziatische regisseurs te vragen om vijf kamers in te richten van een heus spookhuis.
Die van de Thaise regisseur Sasanatieng en de Indonesische filmmaakster Riri Riza zijn het engst. In haar schemerdonkere, naar kruiden geurende kamer ligt alles klaar voor een exotisch reinigingsritueel. Je moet in je eentje naar binnen en ziet door een gaasgordijn allerlei vage attributen op een lage tafel liggen: kruiden, een kris en een kannetje met kippenbloed.
Ook de kamer van Sasanatieng heeft maar ruimte voor een bezoeker. Wat het des te enger maakt. Maar de geest liet tijdens mijn bezoek dus nog even op zich wachten.
Krijsende kinderen
Om de hoek van het Haunted House, in de expositieruimte van V2, kom je voor heel andere vuren te staan. Wie de installatie Warum 2.0 binnenstapt, heeft het idee de centrale commandopost van een hi tech leger in een ver oorlogsgebied te betreden. Overal waar je kijkt flitsen fragmenten van militaire acties voorbij. Je hoort de zoevende wieken van helikopters, het ratelen van mitrailleurs en het geschreeuw van kinderen. Kruip onder een camouflagenet door en je staat ineens in een digitale arena met een 360 graden projectie waarbij het beeldenbombardement reageert op jouw bewegingen. Erg stoer.
Dankzij de installatie wordt je je bewust van de enorme hoeveelheid beelden die moderne oorlogsvoering genereert. Of je nou surft over het web, televisie kijkt of door kranten bladert, overal vind je oorlogsleed. Maar raakt het je nog echt?
Fixer
Wat in ieder geval wel binnenkomt is de boodschap van de documentaire Fixer, the Taking of Ajmal Naqshbandi. De op video geschoten film van de Amerikaanse regisseur Ian Olds staat al dagen hoog in de publieksfavorieten top tien en moest eerder deze week alleen de miljoenenproductie Slumdog Millionaire voor zich dulden. Voor wie niet weet wat een fixer is, dat is iemand die buitenlandse journalisten helpt hun reportage te maken. Vaak gaat het om iemand die goed engels spreekt en uit het land komt waarin de reporter zijn nieuws moet halen.
De Afghaanse Ajmal was zo iemand. Hij werd in 2007 bruut onthoofd door de Taliban, nadat hij eerder samen met een Italiaanse journalist was ontvoerd. De Italiaan kwam vrij en werd in eigen land binnengehaald als een held, maar de Afghaanse regering liet het lelijk afweten.
Olds maakte een indringende en weinig vrolijk stemmende documentaire over Ajmal Naqshbandi en zijn noodlottige einde. De film is gemaakt onder moeilijke omstandigheden, en daarom kun je Olds nauwelijks kwalijk nemen dat de beelden af en toe maar matig overeenkomen met het verhaal dat hij wil vertellen.
Na afloop van de wereldpremière zijn we getuige van een ontroerend interview met de regisseur, de Amerikaanse journalist uit de film en een fixer buddy van Jamal, die zijn emoties nauwelijks de baas kan.
Lieve schaapjes
“Draaien er ook films waar je simpelweg blij van wordt”, wilde een vriend gister van me weten. “Je schrijft alleen maar over narigheid dit jaar”, mopperde hij. Nou goed dan. Zoek je een film waarnaar je met gerust hart je moeder mee kunt nemen maar die toch cultureel verantwoord is?
Ga dan naar Tulpan, van de Kazakhstaanse regisseur Sergey Dvortsevoy. Met adembenemende shots van de ruige natuur op de steppes, met lieve schaapjes en zielige doodgeboren lammetjes en vanzelfsprekend veel afzien in stoffige joerts zonder stromend water of stroom.
Ieder jaar draaien er wel een paar van dat soort films in Rotterdam. Soms zijn ze mierzoet, regelmatig wordt er dramatisch slecht geacteerd (authentiek heet dat dan) en vaak zijn ze te lang. Dat alles gaat niet op voor Tulpan. De karakters zijn goed uitgewerkt, er wordt mooi naturel in geacteerd en –heel belangrijk- er zit heerlijk veel veel humor in. Niet voor niets kocht het Filmmuseum hem aan om de film in mei een officiële Nederlandse release te geven. Ga hem zien. Je wordt er blij van. Gegarandeerd geestverschijningsvrij bovendien.
Warom 2.0
Fixer
Tulpan
Haunted House videoverslag
