Hij won al acht prijzen, de Griekse film Dogtooth. Wij snappen wel waarom want het is cinema zoals je het niet vaak ziet. Verontrustend, maf en bij vlagen enorm grappig. Vanaf maart ook in de reguliere bioscoop.
Tekst: René Passet
Je herkent ze direct, de fanatiekelingen. Niet alleen aan de wallen onder hun ogen maar ook aan de beduimelde programmakranten die ze openvouwen, de gele Tigerpas (korting bij het zien van veel films) om hun nek en de uitpuilende rugzakjes die ze meezeulen. Ik noem de ze 4-plussers. Bezoekers die meer dan vier films per dag zien, en dat vaak tien dagen lang. Zelf ben ik ook zo'n idioot.
Ik heb er zelfs tijdelijk een fiets voor in Rotterdam geparkeerd. OK, ik ga niet zover dat ik een thermosfles met oude koffie inpak of bij Rotterdamse vrienden op de bank blijf slapen. Maar ook voor mij zijn de pauzes tussen de uitgekozen films vaak te kort om ergens een fatsoenlijke warme hap te scoren. Dus eet ik in de korte pauzes tussendoor m'n gesmeerde boterhammetjes terwijl ik met medefanatiekelingen titels uitwissel. "Heb je die film met die tank al gezien? Ja joh, viel de nieuwe Tsai Ming-Liang tegen? Wat vond je eigenlijk van die Pipilotti Rist?" Die laatste film zag ik zaterdagavond laat, terwijl de rest van mijn vrienden zich opmaakten voor een nacht stappen.
Menstruatiebloed
De Zwitserse kunstenares Rist werd bekend met kleurige videokunst en exposeerde vorig jaar nog met veel succes in museum Boijmans Van Beuningen. Pepperminta is haar speelfilmdebuut. We volgen een vrijgevochten en roodharig meisje door de stad terwijl ze 'grijze kutburgers' uit hun vaste stramien trekt met krankzinnige voorstellen en acties. Ze likt de voorruiten van automobilisten, geeft een dikke man een bloemenmassage en bewaart haar menstruatiebloed in een zilveren kelk in de koelkast. "Hier, drink!", biedt ze haar nieuwe vrienden aan.
Rist filmde alles in fiks verzadigde kleuren en gebruikte extreme camerastandpunten. Net zoals haar videokunst eigenlijk. Het utopische verhaal van Pepperminta heeft een iets te hoog VPRO-zondagochtend gehalte maar er valt genoeg te lachen en pretenties blijven achterwege. Pure LSD cinema, maar tegelijkertijd onvergelijkbaar met Fear & Loathing in Las Vegas.
Eros
Zondag zag ik vooral experimentele films, waaronder een veertig jaar oud "Japans meesterwerk" van drie uur met de intrigerende titel Eros + Massacre. Inderdaad was de (zwartwit)fotografie fantastisch, maar aan het warrige verhaal was geen touw vast te knopen. "Dit is eigenlijk geen film maar een drie uur durende droom", had de bejaarde regisseur Yoshida Kiju ons van tevoren gewaarschuwd. Toen ik zelf tot twee keer toe in slaap was gevallen, werd het tijd om uit zijn droom te stappen.
Ook het met splitscreen opgenomen Time Code van Mike Figgis was een teleurstelling. Alsof je naar vier simultaan draaiende afleveringen van As The World Turns zat te kijken. Technisch knap gemaakt, maar slecht geacteerd in een dun script.
Een kut als keyboard
Nee, dan Dogtooth! Zeg eens eerlijk, wanneer heb je voor het laatst een goede Griekse film gezien? Ik kan het me niet herinneren. Maar met Yorgos Lanthimos heeft Griekenland er een filmmaker van formaat bij. Zijn Dogtooth is even bizar als intrigerend en komt aan als een kaakslag waarbij je bebloede tanden in de wasbak vallen. "Pas als je hoektand uit je mond valt mag je buiten het tuinhek", houdt de vader zijn in huis opgesloten kinderen voor. Hij heerst met ijzeren vuist en houdt moderniteiten als telefoon of computer voor ze verborgen. De tieners zijn dan ook volkomen wereldvreemd. Katten zijn moordzuchtige wezens, hun eigen geslachtsdelen noemen ze 'keyboard' en vliegtuigen zijn kleine dingen die soms uit de lucht en op het grasveld vallen. Dat het mamma is die een speelgoedvliegtuigje vanuit het openstaande raam gooit, blijft voor ze verborgen.
De eerste rimpels in het zwembad verschijnen met de komst van Christina, een collega van de vader die haar tegen betaling meeneemt om de ontluikende seksuele driften van z'n oudste zoon te stillen. Ineens is er haargel in het huis en citeert de dochter complete zinnen uit Rocky en Jaws, hetgeen hilarische scènes oplevert. Lanthimos schoot zijn film in streng gekaderde shots vanaf anderhalve meter hoogte waarbij de acteurs in en uit het beeld lopen. Het beeld als gevangenismuur, je moet er maar op komen.
Dogtooth combineert de absurditeit en humor van Alex Van Warmerdam met de banaliteit van Ulrich Seidl en won terecht al vele filmprijzen. Hij draait vanavond in Pathe 1 en zaterdag 6 februari in Pathe 7. Vanaf 11 maart kun je Dogtooth ook in de reguliere bioscoop zien.
